Produkcja kukurydzy. Czy Polska prześcignie Rumunię?
Uciążliwe zjawiska pogodowe, takie ja fale upałów i susze, będące skutkiem postępujących zmian klimatu, wpływają na sytuację w rolnictwie. Jednym z przejawów jest zmiana areałów upraw, które wcześniej były typowe dla danego kraju czy klimatu, a także wprowadzanie na pola nowych roślin, lepiej dostosowanych do przebiegu pogody. Produkcja kukurydzy stanowi bardzo dobry przykład takiego zjawiska. Jej areały w ostatnich latach w Rumunii spadają, a w Polsce zwiększają się.
Chociaż między Polską a Rumunią jest wiele różnic, m.in. spowodowanych położeniem geograficznym, klimatem, sytuacją geopolityczną, to w obydwu krajach można zaobserwować pewne prawidłowości, które wpływają na branżę rolniczą.
Wśród czynników, które odróżniają polskie rolnictwo od rumuńskiego, z pewnością jest technologia polowa. W Rumunii odnotowuje się o 1/3 niższe zużycie nawozów sztucznych niż w Polsce i o ponad połowę mniejszą ilość stosowanych substancji aktywnych środków ochrony roślin (w przeliczeniu na hektar). Warto zaznaczyć, że jest to kraj z najniższym poziomem chemizacji upraw w całej UE. Prowadzi to jednak do większych strat plonów z powodu występowania chorób czy szkodników. Również stopień mechanizacji i zaawansowania technologicznego jest tam znacznie niższy niż nad Wisłą. To przekłada się na gorszą wydajność prac, ale również na nieterminowe wykonywanie zabiegów, a przez to ich mniejszą skuteczność, czy też na efektywność zbiorów.
Produkcja kukurydzy – tendencje i zmiany
Interesujący przykład zmian zachodzących w rolnictwie stanowi uprawa kukurydzy. Rumunia jest krajem, który przez lata uchodził za jej największego producenta w Unii Europejskiej pod względem areału. Plasował się także w ścisłej czołówce, jeśli chodzi o wielkość zbiorów. Była to tamtejsza główna uprawa polowa, a kolejne pozycje pod względem areału zajmowały pszenica, jęczmień, słonecznik, rzepak i soja.
Jednak ostatnie lata pokazały, że sytuacja w rolnictwie zmienia się znacząco na skutek postępującego ocieplenia klimatu i niekorzystnych zjawisk pogodowych. Przez kilka poprzednich sezonów można było zaobserwować ekstremalne zjawiska pogodowe. W latach 2020, 2022 i 2024 w Rumunii występowały fale upałów oraz dotkliwe susze. Szczególnie uciążliwa okazała się ta z 2022 roku, określana jako najgorsza susza od 50 lat. Z tego powodu zbiory kukurydzy były wtedy lokalnie mniejsze nawet o 50-90%. Dwa lata później, również z powodu suszy, kolejny raz odnotowano duże spadki zbiorów kukurydzy – o ok. 26% w skali kraju. Oprócz długotrwałych fal upałów i suszy problem stanowią też gwałtowne burze, ulewne deszcze i podtopienia, szczególnie w regionach górskich i dolinach rzecznych.
Skutkiem tego jest tendencja do ograniczania areału kukurydzy, czyli przez lata flagowej rośliny w rumuńskim rolnictwie, i zastępowania jej takimi uprawami, które lepiej znoszą suche warunki, szczególnie na słabszych glebach. Wśród nich są nie tylko gatunki z południa Europy, ale także bardziej egzotyczne. Pokazuje to, jak w praktyce zmieniają sfery rolnicze, a poszczególne gatunki zmieniają zasięgi występowania. Ze względu na położenie geograficzne skala tego zjawiska jest większa w Rumunii. Jednak podobne prawidłowości można zauważyć również w Polsce, gdzie jeszcze ok. 3 dekady temu kukurydza, czyli roślina ciepłolubna, była uprawiana na dużo mniejszą skalę, ponieważ nie sprzyjały jej warunki pogodowe.
Czy Polska wyprzedzi Rumunię w produkcji kukurydzy?
Prawdopodobnie nie nastąpi to szybko, jednak faktem są dwa zachodzące równolegle zjawiska. Jest to zmniejszanie się areału kukurydzy w Rumunii i jednoczesne zwiększanie się go w Polsce.
Rumunia wciąż jest liderem w UE pod względem powierzchni uprawy kukurydzy. Jeżeli chodzi o tegoroczne dane, na obecnym etapie można opierać się wyłącznie na prognozach, które odzwierciedlają te tendencje. W zależności od źródła szacowany areał kukurydzy na ziarno ma w 2025 roku w Rumunii wynosić ok. 1,98-2,26 mln ha (Eurostat/Komisja Europejska), czyli znacznie poniżej średniej z ostatnich lat. Natomiast w Polsce, według prognoz Głównego Urzędu Statystycznego, tegoroczna łączna powierzchnia zasiewów kukurydzy, to łącznie ok. 1,9 mln ha, w tym około 1,3 mln ha kukurydzy na ziarno.
